رشد سریع بازار ارزهای دیجیتال باعث شده هر روز پروژههای جدیدی معرفی شوند؛ پروژههایی که برخی از آنها میتوانند فرصت سرمایهگذاری واقعی باشند و برخی دیگر فقط با هدف فریب کاربران ایجاد شدهاند. توکنهای کلاهبرداری یا اصطلاحا اسکم، معمولا با وعده سودهای نجومی، شعارهایی مثل «بیت کوین بعدی» یا «فرصت یک شبه پولدار شدن» وارد بازار میشوند و سرمایه افراد ناآگاه را هدف میگیرند.
از آنجا که ساخت یک توکن در فضای بلاکچین کار پیچیدهای نیست، مسئولیت اصلی بررسی و تشخیص اعتبار پروژه بر عهده خود سرمایهگذار است. آشنایی با روشهای شناسایی پروژههای جعلی، مهمترین قدم برای جلوگیری از ضررهای سنگین در بازار کریپتو محسوب میشود.
در این مطلب از وبلاگ کادوس، ۹ روش کاربردی و قابل اجرا برای تشخیص توکن های کلاهبرداری را بهصورت مرحلهبهمرحله بررسی میکنیم.
از کجا بفهمیم یک ارز دیجیتال اسکم است؟
هیچ نشانه واحدی وجود ندارد که بهتنهایی یک پروژه را کلاهبرداری معرفی کند، اما ترکیب چند علامت هشدار میتواند ریسک پروژه را بهوضوح مشخص کند. در ادامه، مهمترین معیارهایی که باید بررسی شوند را مرور میکنیم.
بررسی وایت پیپر و اهداف پروژه
وایت پیپر سند اصلی هر پروژه رمزارزی است و باید تصویر روشنی از ایده، کاربرد، ساختار فنی و مسیر آینده پروژه ارائه دهد. یک وایت پیپر معتبر معمولا شامل توضیح دقیق مشکل، راهکار پیشنهادی، نقش توکن، مدل اقتصادی، نقشه راه و معرفی تیم است.
نشانههای مشکوک در وایت پیپر:
متنهای کلی و شعاری بدون توضیح فنی
وعده «انقلاب در بلاکچین» بدون جزئیات عملی
کپی بودن بخشهایی از پروژههای دیگر
نبود نقشه راه مشخص یا زمانبندی شده
وایت پیپر را فقط از سایت رسمی پروژه یا صفحات معتبر آن در CoinMarketCap و CoinGlass دریافت کنید. در صورت ناآشنایی با زبان انگلیسی، استفاده از ترجمه ماشینی برای درک کلی محتوا کافی است.
بررسی تیم توسعهدهنده و سوابق آنها
پشت هر پروژه معتبر، تیمی مشخص با سابقه قابل بررسی وجود دارد. شفافیت تیم یکی از مهم ترین معیارهای اعتبار یک رمزارز است.
مواردی که باید بررسی کنید:
آیا اعضای تیم بهطور کامل معرفی شدهاند؟
آیا پروفایل واقعی در لینکدین، ایکس (توئیتر سابق) یا گیتهاب دارند؟
آیا سابقه فعالیت در پروژههای قبلی را میتوان تایید کرد؟
تیمهای کاملا ناشناس یا دارای پروفایلهای ساختگی، ریسک بسیار بالایی دارند. ناشناس بودن ممکن است در برخی پروژههای خاص توجیه داشته باشد، اما در اغلب موارد یک زنگ خطر جدی است.
جستجوی آدرس توکن در اینترنت
یک پروژه واقعی معمولا ردپای دیجیتال مشخصی دارد. اگر با جستجوی نام یا آدرس قرارداد توکن، به سایت رسمی، وایت پیپر یا منابع معتبر نرسیدید، باید به آن شک کنید.
نکته مهم: نتایج تبلیغاتی گوگل (Google Ads) محل فعالیت بسیاری از سایتهای جعلی است. هرگز روی لینکهایی که با برچسب تبلیغ نمایش داده میشوند کلیک نکنید و فقط از آدرسهای رسمی استفاده کنید.
بررسی قرارداد هوشمند در بلاکچین
هر توکن دارای یک قرارداد هوشمند ثبت شده در بلاکچین است. این قرارداد را میتوان در مرورگرهایی مانند Etherscan ،BscScan یا SolScan بررسی کرد.
موارد مهم در بررسی قرارداد:
وضعیت قرارداد باید Verified باشد.
کد قرارداد ترجیحا متن باز باشد.
امکان محدود کردن فروش یا تغییر کارمزدها بدون اطلاع وجود نداشته باشد.
مالک پروژه اختیار غیرعادی نداشته باشد.
همچنین میتوانید کد قرارداد را با ابزارهای تحلیلی یا حتی هوش مصنوعی بررسی کنید تا رفتارهای مشکوک شناسایی شوند.
بررسی هولدرها و تمرکز توکن
در بخش Holders مرورگر بلاکچین بررسی کنید که چه مقدار از توکنها در اختیار چند کیف پول اصلی قرار دارد. اگر بیش از ۶۰ درصد توکنها در دست یک یا چند آدرس محدود باشد، احتمال دستکاری قیمت و کلاهبرداری بسیار بالا است.
تحلیل نقدینگی و حجم معاملات
نقدینگی و حجم معاملات، میزان اعتماد بازار به یک توکن را نشان میدهد.
نشانه های خطر:
حجم معاملات ۲۴ ساعته بسیار پایین
نقدینگی کمتر از ۱۰ هزار دلار
امکان برداشت نقدینگی توسط سازنده پروژه
لیست شدن فقط در یک صرافی ناشناخته
برای بررسی این اطلاعات می توانید از ابزارهایی مانند DEXTools یا GeckoTerminal استفاده کنید.
بررسی لیست شدن در صرافیها
پروژههایی که فقط در صرافی های غیرمتمرکز لیست شده اند و هیچ صرافی متمرکز معتبری آن ها را نپذیرفته، ریسک بیشتری دارند. صرافیهای بزرگ قبل از لیست کردن توکنها بررسیهای اولیه انجام میدهند.
اگر پروژهای حتی پس از مدتی فعالیت، در هیچ صرافی شناخته شدهای لیست نشده باشد، باید محتاط بود.
استفاده از ابزارهای شناسایی توکنهای اسکم
ابزارهای تخصصی زیادی برای بررسی سریع پروژهها وجود دارد، از جمله:
TokenSniffer برای امتیازدهی به قرارداد
Honeypot.is برای تشخیص توکن های غیرقابل فروش
RugDoc برای پروژههای دیفای
CoinMarketCap و CoinGecko برای بررسی اطلاعات کلی
امتیاز پایین یا هشدارهای متعدد در این ابزارها، نشانه جدی خطر است.
بررسی نظرات کاربران و هشدارهای رسمی
نظرات کاربران واقعی در شبکههای اجتماعی، فروم ها و حتی کامنتهای بلاکچین میتواند اطلاعات ارزشمندی ارائه دهد. اگر اغلب نظرات منفی، تکراری یا رباتی باشند، باید با احتیاط برخورد کرد.
همچنین پلتفرمهایی مانند DappRadar یا DefiLlama فهرست پروژههای مشکوک را منتشر میکنند. حضور نام یک پروژه در این فهرستها، هشدار جدی برای سرمایه گذاری است.
جمع بندی
در بازار ارزهای دیجیتال، تحقیق و آگاهی مهم ترین ابزار محافظت از سرمایه هستند. هیچ سودی بدون ریسک نیست و هر پروژهای که وعده سود قطعی و سریع میدهد، باید با دیده تردید بررسی شود. بررسی وایت پیپر، تیم، قرارداد هوشمند، نقدینگی و بازخورد کاربران، مجموعه اقداماتی است که می تواند شما را از بسیاری از کلاهبرداری ها دور نگه دارد.
همیشه قبل از سرمایه گذاری، زمان بگذارید، بررسی کنید و تصمیم احساسی نگیرید.
آموزش کار با ارزهای دیجیتال و ترید در کادوس رشت
اگر ساکن شهر رشت هستید و به موضوع ارزهای دیجیتال علاقهمندید میتوانید با شرکت در دورههای دپارتمان علوم مالی و مدیریت کسب و کار (حسابداری و بازارهای مالی) مؤسسه کادوس شانس خود را برای حضور موفق در این بازار بالا ببرید. جهت کسب اطلاعات بیشتر با شماره ۰۱۳۳۳۲۳۲۳۲۳ با ما در ارتباط باشید.
